جەنگی ساردی پاسۆردەکان؛ ڕاستی ئەو ئیمەیڵە بەکۆمەڵانەی ئینستاگرام چییە کە جیهانی هەژاندووە؟

لە جیهانی دیجیتاڵی ئەمڕۆدا، ئاسایشی زانیارییەکان تەنها بابەتێکی تەکنیکی نییە، بەڵکو پەیوەستە بە ئارامی دەروونی ملیۆنان بەکارهێنەرەوە. لەم دواییانەدا، شەپۆلێکی بەرفراوان لە ئیمەیڵی فەرمی کۆمپانیای مێتا بۆ بەکارهێنەرانی ئینستاگرام نێردراوە کە تێیدا داوای گۆڕینی وشەی نهێنی دەکەن. ئەم دیاردەیە کە لەلایەن سەرچاوە جیهانییەکانی وەک BBC و Yahoo Finance تیشکی خراوەتە سەر، نیگەرانییەکی قووڵی دروست کردووە و پرسیاری جدی لەسەر ئەوە لای بەکارهێنەران دروست کردووە کە ئایا ئەکاونتەکانیان لەژێر مەترسی هاککردنی ڕاستەوخۆدایە یان ئەمە تەنها یارییەکی نوێی هاککەرەکانە بۆ شڵەژاندنی سیستەمەکە.

هۆکاری ڕوودان چیە؟

هۆکاری سەرەکی ئەم ڕووداوە بۆ هەبوون و قۆستنەوەی کەلێنێکی تەکنیکی لە سیستەمی “داواکاری گۆڕینی وشەی نهێنی” دەگەڕێتەوە کە تێیدا ئینستاگرام ڕێگەی داوە بەبێ هیچ سنووردارکردنێکی توند، داواکاری گۆڕینی پاسۆرد لە دەرەوەی ئەکاونتەکان بنێردرێت. هاککەرەکان سوودیان لە بێدەنگی سیستەمە بەرگرییەکانی مێتا وەرگرتووە کە لە کاتی ناردنی سەدان داواکاری لە یەک چرکەدا داوای دڵنیایی (Captcha) ناکات، ئەمەش وای کردووە “بۆتە” ئۆتۆماتیکییەکان بتوانن لافاوێک لە ئیمەیڵ بۆ بەکارهێنەران بنێرن بە مەبەستی ماندووکردنی سێرڤەرەکان و تاقیکردنەوەی ئاستی وەڵامدانەوەی بەکارهێنەر. ئەم دیاردەیە نیشانەی ئەوەیە کە هاککەرەکان تەنها بەدوای پاسۆرددا ناگەڕێن، بەڵکو دەیانەوێت بزانن کام ئیمەیڵە بە ڕاستی لەسەر ئینستاگرام چالاکە تاوەکو لە قۆناغی داهاتوودا هێرشی وردتر و بکوژتر ئەنجام بدەن.

چۆنیەتی دزەپێکردن و میتۆدی هاککەرەکان:

ئەم کارە لە ڕێگەی پرۆسەیەکەوە دەکرێت کە پێی دەوترێت “Credential Stuffing” کە تێیدا هاککەرەکان سوود لە داتای دزراوی سایتەکانی تری ڕابردوو وەردەگرن. کاتێک زانیاری ملیۆنان کەس لە “داتا بریچ” یان دزەپێکردنی زانیارییەکانی وەک لینکتئین یان یاهوو ئاشکرا دەبێت، هاککەرەکان ئەو لیستە گەورەیە دەخەنە ناو پرۆگرامی زیرەکەوە بۆ ئەوەی لەسەر ئینستاگرام تاقی بکەنەوە. ئەوان بە بەکارهێنانی ناوی بەکارهێنەر و ئیمەیڵە دزراوەکان، دەست دەکەن بە ناردنی داواکاری گۆڕینی پاسۆرد بەکۆمەڵ. لە هەندێک حاڵەتی مەترسیدارتردا کە BBC ئاماژەی پێداوە، هاککەرەکان هەوڵی دزینی سیمکارت دەدەن یان چاودێری ئیمەیڵی کەسەکە دەکەن تاوەکو هەر کە ئیمەیڵە فەرمییەکە گەیشت، ئەوان پێش خاوەنەکەی لینکەکە بەکاربهێنن و دەست بەسەر ئەکاونتەکەدا بگرن، ئەمەش وای کردووە ئەم دیاردەیە تەنها وەک بێزارکردنێک نەمێنێتەوە و ببێتە هەڕەشەیەکی ڕاستەقینە.

چارەسەری بنەڕەتی و ڕێکارەکان:

بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم کێشەیە، یەکەمین و گرنگترین هەنگاو بریتییە لە پاراستنی ئارامی و پشتگوێخستنی تەواوەتی ئەو ئیمەیڵانەی کە بەبێ داواکاری خۆت بۆت هاتوون، چونکە بە تەنها ناردنی ئیمەیڵەکە مەترسی نییە و کێشەکە لەوەدا دەستپێدەکات کە بەکارهێنەر کلیک لە لینکەکان بکات. هەروەها گۆڕینی ناوی بەکارهێنەر بۆ ماوەیەکی کاتی دەبێتە هۆی ئەوەی پرۆگرامە ئۆتۆماتیکییەکان چیتر نەتوانن ئەکاونتەکەت بدۆزنەوە و ئیمەیڵەکان بوەستێنن. لە پاڵ ئەمانەدا، پێویستە بەکارهێنەر پەنا بباتە بەر بەکارهێنانی ئەپڵیکەیشنەکانی دڵنیایی وەک گووگڵ ئۆتێنتیکەیتەر لەبری کۆدی کورتەنامە، چونکە ئەمە‌ ئاستی پاراستنەکە دەگەیەنێتە لوتکە و تەنانەت ئەگەر پاسۆردەکەشت ئاشکرا بێت، هاککەر ناتوانێت بچێتە ناو ئەکاونتەکەتەوە. جیاکردنەوەی پاسۆردی ئیمەیڵ لە پاسۆردی ئینستاگرام و بەستنەوەی ئەکاونتەکە بە ئیمەیڵێکی نهێنی کە لە هیچ شوێنێکی تر بەکارنەهاتبێت، دەبێتە دیوارێکی پۆڵاین بەرامبەر هەر هەوڵێکی دزەکردن کە لە ڕێگەی داتا بریچە کۆنەکانەوە ئەنجام دەدرێت.

کۆتایی:

لە کۆتاییدا، دەبێت ئەوە بزانین کە جەنگی ئاسایشی دیجیتاڵی جەنگێکی بەردەوامە و هاککەرەکان هەمیشە سوود لەو زانیارییانە وەردەگرن کە لە دەرەنجامی “داتا بریچ” یان دزەپێکردنی زانیاریی کۆمپانیاکانی تردا دەستیان دەکەوێت. ئەو ئیمەیڵانەی کە لەم دواییانەدا بڵاوبوونەتەوە، زەنگی ئاگادارکردنەوەن بۆ هەموومان تاوەکو شێوازی مامەڵەکردنمان لەگەڵ سۆشیاڵ میدیادا بگۆڕین و زیاتر پشت بە سیستەمە پێشکەوتووەکانی پاراستن ببەستین. پاراستنی ئەکاونت تەنها ئەرکی کۆمپانیاکان نییە، بەڵکو هۆشیاری بەکارهێنەر لە پشتگوێخستنی نامە گوماناوییەکان و بەهێزکردنی دیوارە بەرگرییەکان، گەورەترین چەکە بۆ تێکشکاندنی هەر هەوڵێکی دزەپێکردن. بە وردبوونەوە لەم بابەتە و جێبەجێکردنی ڕێکارەکان، دەتوانیت بە ئارامی و دوور لە ترس لە جیهانی دیجیتاڵیدا بمێنیتەوە.

عوسمان ئەحمەد