جەنگی ژیریی دەستکرد: کێشەیەکی سیاسی چاتبۆتی Claude گەیاندە لوتکە!

هەندێک جار ئەپ و خزمەتگوزارییەکان پێویستیان بە هەڵمەتێکی ڕیکلامیی گەورە و ژاوەژاو نییە بۆ ئەوەی ببنە پێشەنگ، بەڵکو تەنها ناکۆکییەکی سیاسی بەسە بۆ ئەوەی خولیای خەڵک بجوڵێنێت.

لێرەوە چیرۆکی بەرزبوونەوەی لەناکاوی ئەپی Claude، چاتبۆتی سەر بە کۆمپانیای Anthropic، بۆ لوتکەی کۆگای App Store لە ئەمریکا دەستی پێکرد. لە ماوەی چەند هەفتەیەکی کەمدا، ئەپەکە لە دەرەوەی لیستی سەد ئەپە یەکەمەکان بوو، دواتر هاتە ڕیزی بیستەمەکان، پێش ئەوەی باز بدات بۆ پلەی یەکەم و پێش ChatGPT بکەوێت.

ئەم گۆڕانکارییە خێرایە بەهۆی تایبەتمەندییەکی نوێی ئەپەکەوە نەبوو، بەڵکو بەهۆی گەردەلوولێکی سیاسییەوە بوو کە کۆمپانیاکەی خستە ژێر تیشکی سەرنجەکانەوە.

چیرۆکەکە لەگەڵ پەرەسەندنی ناکۆکییەکانی نێوان Anthropic و وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا (پێنتاگۆن) سەبارەت بە چۆنیەتیی بەکارهێنانی مۆدێلەکانی ژیریی دەستکرد دەستی پێکرد، بەتایبەتی لە سیستەمەکانی چاودێریکردن و چەکە ئۆتۆنۆمەکاندا (سەربەخۆکاندا).

ئەم مشتومڕە وای لە لایەنە فەرمییەکان کرد بەکارهێنانی بەرهەمەکانی کۆمپانیاکە ڕابگرن، کە ئەمەش لەبری ئەوەی گرنگیدانی خەڵک پێی کەم بکاتەوە، زیاتری کرد. دەرەنجامەکە شتێک بوو هاوشێوەی کاریگەریی “سترایسەند” (Streisand Effect) بە تامی ژیریی دەستکردەوە، کە تێیدا مشتومڕەکە گۆڕا بۆ ڕیکلامێکی بێبەرامبەر.

لێرەدا ئامارەکانی خۆتۆمارکردنی ڕۆژانە بەشێوەیەکی پێوانەیی بەرزبوونەوە، و ژمارەی بەکارهێنەرە بێبەرامبەرەکان لە مانگی کانوونی دووەمەوە بە ڕێژەی زیاتر لە ٦٠٪ زیادی کردووە، لە کاتێکدا بەشداریکردنە پارەدارەکان ئەمساڵ دوو هێندە بوون.

سەیرەکە لەوەدایە کە زۆر کەس زیاتر بە پاڵنەری مەراق و خولیا ئەپەکەیان دابەزاندووە نەک بۆ گەڕان بەدوای تایبەتمەندییەکی نوێ و دیاریکراودا. ئەمەش ئەوە دەردەخات کە وێنەی کۆمپانیاکە و هەڵوێستە ئەخلاقییەکەی بوونەتە بەشێک لە بڕیاری دابەزاندنی ئەپەکە، نەک تەنها کوالێتیی و بەهێزی کارکردنی.

لە بەرامبەردا، کۆمپانیای OpenAI ڕێککەوتنی تایبەتی خۆی لەگەڵ پێنتاگۆن ڕاگەیاند لەگەڵ جەختکردنەوە لە بوونی گەرەنتی سەبارەت بە بەکارهێنانە هەستیارەکان. بەم شێوەیە، کێبڕکێکە لە پێشبڕکێیەکی تەواو تەکنیکییەوە گۆڕا بۆ گۆڕەپانێک کە تێیدا ئەخلاقیات، سیاسەت و پەیوەندییە حکومییەکان تێکەڵ دەبن.

ئەوەی ئەمڕۆ ڕوودەدات ئەوە ڕوون دەکاتەوە کە “متمانە” بووەتە دراوێکی سەرەکی لە ئابووریی ئەپەکانی ژیریی دەستکرددا.
لەوانەیە بەکارهێنەر مەرجە یاساییەکان نەخوێنێتەوە، بەڵام چاودێریی چیرۆکی پشت بەرهەمەکە دەکات و لەسەر ئەو بنەمایە هەڵوێستی خۆی دەنوێنێت.

لە کۆتاییدا، پێشەنگیی کلۆد بە واتای یەکلاییکردنەوەی جەنگەکە نایەت، بەڵکو جەخت لەوە دەکاتەوە کە سیاسەت توانای جوڵاندنی پێوەرەکانی کۆگای ئەپەکانی هەیە هەروەک چۆن ڕای گشتی دەجوڵێنێت. ئەمەش دەرگا بەڕووی پرسیارێکی گەورەتردا دەکاتەوە سەبارەت بە داهاتووی ژیریی دەستکرد: ئایا لە تاقیگەکاندا یەکلایی دەکرێتەوە یان لە گۆڕەپانەکانی مشتومڕی گشتیدا؟

سەردار عبدالله

مامۆستای زانکۆ و هەڵگری ماستەر لە فێرکردنی زمانی ئینگلیزی و تەکنەلۆژیا. ساڵانێکە هەواڵ و زانیاری بە زمانی کوردی دەنوسم و ئێستاش لێرە هەم نوسەر و هەمیش بەڕێوەبەری گشتیم بۆ ماوەی زیاتر لە ١٤ ساڵە. هەروەک گرافیک دیزاینەریش خەونی منە! کرتە لە وێنۆچکەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانم بکەن بۆ ئەوەی زیاتر بمناسن!